Макала

Кабыл алынган убакыт 04.08.2025

Түзөтүлгөн 01.11.2025

Кабыл алынган 12.12.2025

Алуу булагы Көлөм 1, № 1, 2025

Барактар 29 -39

Abirova, R., Eshiev, A., & Eshiev, D. (2025). Morphological justification of the effectiveness of osteopathic treatment of temporomandibular joint dysfunction. Journal of Human Biology and Clinical Medicine, 1(1), 29-39. https://doi.org/10.63621/jhbcm/1.2025.29

Самай жана астыңкы жаак сөөк муунунун жабыркашынын остеопатиялык дарылоо эффективдүүлүгүнүн морфологиялык негиздемеси

Рахат Абирова, Абдыракман Ешиев, Данияр Ешиев

Изилдөөнүн максаты – самай жана астыңкы жаак сөөк муунунун жабыркашынын остеопатиялык дарылоо натыйжалуулугун клиникалык көрсөткүчтөрдүн, магниттик-резонанстык томографиянын (МРТ) маалыматтарынын жана иммуногистохимиялык анализдин негизинде баалоо болду. Изилдөөгө ооруу синдрому, астыңкы жаактын кыймылынын чектелиши, муундун чыкылдашы жана окклюзиялык катыштардын бузулушу менен мүнөздөлгөн 60 бейтап киргизилди. Дарылоо «Дентал-Ош» стоматологиялык клиникасында остеопатиялык ыкмалардын комплекси аркылуу жүргүзүлдү: краниосакралдык, миофасциалдык, структуралык жана висцералдык техникалар колдонулуп, алар муундун биомеханикасын калыбына келтирүүгө жана булчуң тонусун нормалдаштырууга багытталды. Натыйжалуулук МРТ жана оорунун интенсивдүүлүгүн жана астыңкы жаактын кыймыл амплитудасын чагылдырган TMJ SIS шкаласы аркылуу бааланды. Натыйжалар муундагы айкын морфологиялык өзгөрүүлөрдү көрсөттү: муун дискинин физиологиялык абалы калыбына келди, муун көңдөйү нормалдашты, жумшак ткандардагы сезгенүүнүн белгилери азайды. Ошондой эле ооруу синдрому олуттуу төмөндөп, астыңкы жаактын кыймылдуулугу жакшырды. Иммуногистохимиялык анализ сезгенүү маркерлеринин экспрессиясынын статистикалык жактан ишенимдүү азайганын аныктады: TNF-α – 41,6%га, VEGF-A – 27,9%га, MMP-13 – 35,8%га. Ошол эле учурда кемирчек тканынын регенерациясына байланышкан факторлордун экспрессиясы жогорулаганы белгиленди: COL2A1 – 43,9%га, TGF-β1 – 40%га. Бул самай жана астыңкы жаак сөөк муунунун ткандарынын структуралык жана функционалдык калыбына келүүсүн тастыктайт. Талдоо астыңкы жаактын кыймыл амплитудасы статистикалык жактан маанилүү деңгээлде жакшырганын көрсөттү жана бул МРТ аркылуу да ырасталды. Оорунун күчүнүн азайышы жана муундун функционалдык абалынын калыбына келиши клиникалык шкалалар боюнча да, иммуногистохимиялык көрсөткүчтөр боюнча да тастыкталып, остеопатиялык кийлигишүүнүн оң таасирин билдирет. Изилдөөнүн жыйынтыктары самай жана астыңкы жаак сөөк муунунун дисфункциясын комплекстүү дарылоодо остеопатиялык ыкмаларды стоматологиялык көп тармактуу практикага интеграциялоого негиз болуп, бейтаптарда функцияны натыйжалуу калыбына келтирүүгө жана ооруу синдромун азайтууга көмөктөшө алат

краниосакралдык терапия, миофасциалдык техникалар, структуралык техникалар, висцералдык техникалар, кемирчек тканынын регенерациясы
  1. Goryacheva EV, Kalmin OV, Koretskaya EA. Morphology of the temporomandibular joint: Literature review. Univ Proc Volga Reg Med Sci. 2023;1:80–95. DOI: 10.21685/2072-3032-2023-1-8
  2. Moscagiuri F, Caroccia F, Lopes C, Di Carlo B, Di Maria E, Festa F, et al. Evaluation of articular eminence inclination in normo-divergent subjects with different skeletal classes through CBCT. Int J Environ Res Public Health. 2021;18(11):5992. DOI: 10.3390/ijerph18115992
  3. Kadekuzhi S, Karuveettil V, Prabha RD, Vallikat Velath A, Varma NK, Ghosh P, et al. Morphological changes in temporomandibular joint architecture in patients with temporomandibular disorders: Systematic review protocol. BMJ Open. 2024;14(9):e082396. DOI: 10.1136/bmjopen-2023-082396
  4. Sirli Yilmazturk S, Bozdemir E, Orhan K, Orhan H. Evaluation of morphological and morphometric characteristics of the temporomandibular joint in children with different skeletal models in the sagittal and vertical direction. Oral Radiol. 2024;40:178–87. DOI: 10.1007/s11282-023-00718-2
  5. Sritara S, Matsumoto Y, Lou Y, Qi J, Aida J, Ono T. Association between the temporomandibular joint morphology and chewing pattern. Diagnostics. 2023;13(13):2177. DOI: 10.3390/diagnostics13132177
  6. Mamedov ES, Tsimbalistov AV, Voityatskaya IV, Lopushanskaya TA. The state of the bone structures of the temporomandibular joint in dental patients with unilateral terminal defects of the dentition. Stomatology. 2022;101(5):26–30. DOI: 10.17116/stomat202210105126
  7. Song J, Cheng M, Qian Y, Chu F. Cone-beam CT evaluation of the temporomandibular joint in permanent dentition according to Angle’s classification. Oral Radiol. 2020;36:261–6. DOI: 10.1007/s11282-019-00403-3
  8. Wei Y, Zhang GR, Liu YN, Chen WYF, Zhang XZ, Cao BC. Cone-beam CT analysis of vertical control of mandible and changes of temporomandibular joint in adult patients with skeletal Class II malocclusion with high angle. Chin J Stomatol. 2022;57(11):1147–55. DOI: 10.3760/cma.j.cn112144-20220301-00086
  9. Agadzhani II, Yakimova YuYu. Dysfunction of the temporomandibular joint: Functional diagnostic methods and treatment of TMJ dysfunction. Vestn Nauki. 2025;1(1):333–40.
  10. Milutka YA, Fortin AE. Possibilities and organizational problems of diagnostics and treatment of patients with the syndrome of temporomandibular joint pain dysfunction. Russ Osteopath J. 2020;4:95–116. DOI: 10.32885/2220-0975-2020-4-95-116
  11. The World Medical Association. Declaration of Helsinki: Ethical Principles for Medical Research Involving Human Subjects [Internet]. [cited 2025 May 7]. Available from: https://surli.cc/lfurrc
  12. Villar-Aragón-Berzosa V, Obrero-Gaitán E, Lérida-Ortega MÁ, López-Ruiz MdC, Rodríguez-Almagro D, Achalandabaso-Ochoa A, et al. Manual therapy techniques versus occlusal splint therapy for temporomandibular disorders: A systematic review with meta-analysis. Dent J. 2024;12(11):355. DOI: 10.3390/dj12110355
  13. Zieliński G, Pająk-Zielińska B, Ginszt M. A meta-analysis of the global prevalence of temporomandibular disorders. J Clin Med. 2024;13(5):1365. DOI: 10.3390/jcm13051365
  14. Valesan LF, Da-Cas CD, Réus JC, Denardin ACS, Garanhani RR, Bonotto D, et al. Prevalence of temporomandibular joint disorders: A systematic review and meta-analysis. Clin Oral Investig. 2021;25:441–53. DOI: 10.1007/s00784-020-03710-w
  15. Cevidanes LHS, Walker D, Schilling J, Sugai J, Giannobile W, Paniagua B, et al. 3D osteoarthritic changes in TMJ condylar morphology correlates with specific systemic and local biomarkers of disease. Osteoarthr Cartil. 2014;22(10):1657–67. DOI: 10.1016/j.joca.2014.06.014
  16. Liberato FM, da Silva TV, Santuzzi CH, de Oliveira FF, Nascimento LR. Manual therapy applied to the cervical joint reduces pain and improves jaw function in individuals with temporomandibular disorders: A systematic review on manual therapy for orofacial disorders. J Oral Facial Pain Headache. 2023;37(2):101–11. DOI: 10.11607/ofph.3093
  17. Jácome AN, Sousa JSM, de Resende CMBM, Barbosa GAS, de Araújo AA, de Almeida EO. Effectiveness of manual physical therapy and/or mandibular exercises in the treatment of the articular temporomandibular disorder: A systematic review. Res Soc Dev. 2020;9(10):e1729108485. DOI: 10.33448/rsd-v9i10.8485
  18. Easterbrook S, Keys J, Talsma J, Pierce-Talsma S. Osteopathic manipulative treatment for temporomandibular disorders. J Am Osteopath Assoc. 2019;119(6):e29–30. DOI: 10.7556/jaoa.2019.071
  19. Martyusheva MV, Astashina NB, Shchekolova NB. An interdisciplinary approach to the diagnosis and treatment of patients with a dysfunctional condition of the temporomandibular joint. Probl Stomatol. 2023;19(3):108–13. DOI: 10.18481/2077-7566-2023-19-3-108-113
  20. de Melo DP, Silva DFB, Campos PSF, Dantas JA. The morphometric measurements of the temporomandibular joint. Front Oral Maxillofac Med. 2021;3:14. DOI: 10.21037/fomm-20-63
  21. Han S, Shin SM, Choi YS, Kim SY, Ko CC, Kim YI. Morphometric analysis for evaluating the relation between incisal guidance angle, occlusal plane angle, and functional temporomandibular joint shape variation. Acta Odontol Scand. 2018;76(4):287–93. DOI: 10.1080/00016357.2017.1420227