Макала

Кабыл алынган убакыт 10.02.2026

Түзөтүлгөн 04.05.2026

Кабыл алынган 05.06.2026

Алуу булагы Көлөм 2, № 2, 2026

Барактар 43 -56

Demianenko, I. (2026). The role of vitamin D in modulating immune response and inflammatory markers in paediatric autoimmune liver disorders. Journal of Human Biology and Clinical Medicine, 2(2), 43-56. https://doi.org/10.63621/jhbcm/2.2026.43

Балдардагы боордун аутоиммундук ооруларында иммундук жоопту жана сезгенүү маркерлерин модуляциялоодо D витамининин ролу

Ирина Демьяненко

Украинадагы балдар калкынын арасында D витамининин жетишсиздиги (гиповитаминоз D) кеңири таралгандыгына байланыштуу, ювенилдик аутоиммундук боор ооруларында боордук фиброгенезди жөнгө салуудагы анын ролун изилдөө зарылдыгы келип чыкты. Бул изилдөөнүн максаты аутоиммундук гепатит жана аутоиммундук склероздоочу холангит менен ооруган балдарда витамин Dни узак мөөнөттүү кошумча кабыл алуунун фиброздун серологиялык жана визуализациялык маркерлерине тийгизген таасирин аныктоо болду. Изилдөө 2024-жылдын март айынан 2025-жылдын март айына чейин Украинадагы адистештирилген медициналык борборлордо жүргүзүлгөн проспективдүү когорттук байкоонун негизинде өткөрүлүп, лабораториялык анализдер, эки өлчөмдүү жылыш толкундуу эластография (2D-SWE) жана статистикалык талдоо колдонулду. Натыйжалар көрсөткөндөй, жылдык жыйынды дозасы 500 000 МЕден ашкан витамин Dнин жогорку дозасын колдонууда 25-гидроксивитамин Dнин орточо деңгээли 111,3 ± 19,9 нмоль/лге чейин жогорулап, гиалурон кислотасынын деңгээли 9,2 ± 7,1 нг/млге чейин төмөндөгөн. Ал эми контролдук топто бул көрсөткүчтөр тиешелүүлүгүнө жараша 63,5±19,9 нмоль/л жана 20,7±9,2 нг/млди түзгөн (p<0,0001 жана p=0,001). Жогорку доза алган топто бул биомаркерлердин ортосунда статистикалык жактан маанилүү тескери корреляция аныкталган (r = -0,49; p = 0,018), бул нутритивдик кийлигишүүнүн дозого көз каранды таасирин тастыктайт. Эластография боюнча боор тканынын катуулук көрсөткүчтөрү туруктуу бойдон калып, 12 айлык терапиядан кийин олуттуу өзгөрүүлөр байкалган эмес. Жыйынтыгында, витамин Dнин жогорку дозада кошумча берилиши серологиялык көрсөткүчтөр боюнча фиброгенездин активдүүлүгүнүн төмөндөшү менен байланыштуу экени, бирок ткандардын катуулугунун морфологиялык өзгөрүүлөрү менен коштолбогону аныкталды. Изилдөөнүн жыйынтыктары өнөкөт аутоиммундук боор оорулары бар балдарда дарылоонун натыйжалуулугун инвазивдүү эмес көзөмөлдөөгө жана жекече нутритивдик колдоо протоколдорун жакшыртууга клиникалык практикада колдонулушу мүмкүн

фиброз, паренхиманын катуулугу, гиалурон кислотасы, нутритивдик терапия, эки өлчөмдүү жылыш толкундуу эластография, балдар калкы, кальций-фосфат гомеостазы
  1. Grygorieva N, Tronko M, Kovalenko V, Komisarenko S, Tatarchuk T, Dedukh N, et al. Ukrainian consensus on diagnosis and management of vitamin D deficiency in adults. Nutrients. 2024;16(2):270. DOI: 10.3390/nu16020270
  2. Shatylo S, Bogomaz V, Babych O. Vitamin D deficiency in Ukraine: A multicentre cross-sectional study. Glob Epidemiol. 2024;8:100170. DOI: 10.1016/j.gloepi.2024.100170
  3. Shulhai AM, Pavlyshyn H, Oleksandra S, Furdela V. The association between vitamin D deficiency and metabolic syndrome in Ukrainian adolescents with overweight and obesity. Ann Pediatr Endocrinol Metab. 2022;27(2):113–20. DOI: 10.6065/apem.2142158.079
  4. Grygorieva NV, Solonenko TY, Musiienko AS, Bystrytska MA. Vitamin D deficiency in Ukraine: Current evidence. BMC Nutr. 2023;9(1):49. DOI: 10.1186/s40795-023-00706-z
  5. Theiler-Schwetz V, Trummer C, Grübler MR, Keppel MH, Zittermann A, Tomaschitz A, et al. Effects of vitamin D supplementation on 24-hour blood pressure in patients with low 25-hydroxyvitamin D levels: A randomized controlled trial. Nutrients. 2022;14(7):1360. DOI: 10.3390/nu14071360
  6. Karahan S, Katkat F. Impact of serum 25 (OH) vitamin D level on mortality in patients with COVID-19 in Turkey. J Nutr Health Aging. 2021;25(2):189–96. DOI: 10.1007/s12603-020-1479-0
  7. Grant WB, Boucher BJ, Pludowski P, Wimalawansa SJ. The emerging evidence for non-skeletal health benefits of vitamin D supplementation in adults. Nat Rev Endocrinol. 2022;18(5):323. DOI: 10.1038/s41574-022-00646-x
  8. Cojic M, Kocic R, Klisic A, Kocic G. The effects of vitamin D supplementation on metabolic and oxidative stress markers in patients with type 2 diabetes: A 6-month follow up randomized controlled study. Front Endocrinol (Lausanne). 2021;12:610893. DOI: 10.3389/fendo.2021.610893
  9. Coskun ME, Sendur HN, Babayeva A, Cerit MN, Cerit ET, Yalcin MM, et al. Quantitative ultrasound techniques and biochemical markers to assess liver steatosis and fibrosis in newly diagnosed acromegaly. J Endocrinol Invest. 2024;47(11):2823–33. DOI: 10.1007/s40618-024-02384-5
  10. Zachou K, Lygoura V, Arvaniti P, Giannoulis G, Gatselis NK, Koukoulis GK, et al. FibroMeter scores for the assessment of liver fibrosis in patients with autoimmune liver diseases. Ann Hepatol. 2021;22:100285. DOI: 10.1016/j.aohep.2020.10.013
  11. Lee S, Choi YH, Cho YJ, Lee SB, Cheon JE, Kim WS, et al. The usefulness of noninvasive liver stiffness assessment using shear-wave elastography for predicting liver fibrosis in children. BMC Med Imaging. 2021;21:68. DOI: 10.1186/s12880-021-00601-8
  12. Nagamani SC, Ali S, Izem R, Schady D, Masand P, Shneider BL, et al. Biomarkers for liver disease in urea cycle disorders. Mol Genet Metab. 2021;133(2):148–56. DOI: 10.1016/j.ymgme.2021.04.001
  13. Centre for Paediatric Hepatology at the Western Ukrainian Specialised Children’s Medical Centre [Internet]. [cited 2025 April 17]. Available from: https://www.zusdmc.lviv.ua
  14. National Children’s Specialised Hospital “Okhmatdyt” of the Ministry of Health of Ukraine [Internet]. [cited 2025 June 19]. Available from: https://ohmatdyt.com.ua/en/
  15. State Institution “Institute of Gastroenterology of the National Academy of Medical Sciences of Ukraine” [Internet]. [cited 2025 July 7]. Available from: https://gastro.org.ua
  16. European Society for Paediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition (ESPGHAN). [Internet]. [cited 2025 May 4]. Available from: https://www.espghan.org/home
  17. Endocrine Society. Vitamin D for the Prevention of Disease Guideline Resources [Internet]. [cited 2025 May 20]. Available from: https://www.endocrine.org/clinical-practice-guidelines/vitamin-d-for-prevention-of-disease
  18. European Association for the Study of the Liver. Clinical practice guidelines [Internet]. [cited 2025 Fabruary 23]. Available from: https://easl.eu/?s=Clinical+practice+guidelines
  19. Dietrich CF, Bamber J, Berzigotti A, de Lédinghen V, Fraquelli M, Ignatowska-Switalska H, et al. EFSUMB guidelines and recommendations on the clinical use of liver ultrasound elastography, update 2017 (long version). Ultraschall Med. 2017;38:e16–47. DOI: 10.1055/s-0043-103952
  20. WMA Declaration of Helsinki – Ethical Principles for Medical Research Involving Human Participants [Internet]. [cited 2025 April 15]. Available from: https://www.wma.net/policies-post/wma-declaration-of-helsinki-ethical-principles-for-medical-research-involving-human-subjects/
  21. Order of the Ministry of Health of Ukraine No. 690. On the Approval of the Standards of Good Clinical Practice (GCP) [Internet]. 2009 September 23 [cited 2025 February 12]. Available from: https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/z1011-09#Text
  22. Bonsembiante L, Targher G, Maffeis C. Non-alcoholic fatty liver disease in obese children and adolescents: A role for nutrition? Eur J Clin Nutr. 2022;76(1):28–39. DOI: 10.1038/s41430-021-00928-z
  23. Rager SL, Zeng MY. The gut-liver axis in pediatric liver health and disease. Microorganisms. 2023;11(3):597. DOI: 10.3390/microorganisms11030597
  24. Maggiore G, Corte CD, Liccardo D, Mosca A, Pietrobattista A. Children with chronic liver disease. In: Frailty in children: From the perioperative management to the multidisciplinary approach. Cham: Springer International Publishing; 2023. P. 69–87. DOI: 10.1007/978-3-031-24307-3_6
  25. Tokuhara D. Role of the gut microbiota in regulating non-alcoholic fatty liver disease in children and adolescents. Front Nutr. 2021;8:700058. DOI: 10.3389/fnut.2021.700058
  26. Wu YC, Xiang XL, Yong JK, Li M, Li LM, Lv ZC, et al. Immune remodulation in pediatric inherited metabolic liver diseases. World J Hepatol. 2024;16(9):1258. DOI: 10.4254/wjh.v16.i9.1258
  27. Sîrbe C, Badii M, Crişan TO, Bența G, Grama A, Joosten LA, et al. Detection of novel biomarkers in pediatric autoimmune hepatitis by proteomic profiling. Int J Mol Sci. 2023;24(8):7479. DOI: 10.3390/ijms24087479
  28. Griessmair L, Pirringer L, Mountford S, Sendelhofert A, Makeschin MC, Koletzko S, et al. Expression of IL-37 correlates with immune cell infiltrate and fibrosis in pediatric autoimmune liver diseases. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2022;74(6):742–9.
  29. ElShahawy A, El-Raziky MS, Sharaf SA, Elsharkawy A, Enayet A, Taher H. Accuracy of noninvasive methods for the diagnosis of liver fibrosis in children with chronic viral hepatitis. BMC Gastroenterol. 2022;22(1):508. DOI: 10.1186/s12876-022-02570-w
  30. Joo JY, Yoo IH, Yang HR. Serologic biomarkers for hepatic fibrosis in obese children with nonalcoholic steatohepatitis. Pediatr Gastroenterol Hepatol Nutr. 2024;27(4):236.
  31. Mosca A, Mantovani A, Crudele A, Panera N, Comparcola D, De Vito R, et al. Higher levels of plasma hyaluronic acid and N-terminal propeptide of type III procollagen are associated with lower kidney function in children with non-alcoholic fatty liver disease. Front Pediatr. 2022;10:917714. DOI: 10.3389/fped.2022.917714
  32. Yang P, Xia L. Correlation analysis of five serum markers of liver fibrosis with inflammatory activity and fibrosis degree of liver tissue in chronic hepatitis. Arch Clin Psychiatry. 2023;50(4).
  33. Ji Y, Wei CB, Gu W, Hou LL. Relevance of vitamin D on NAFLD and liver fibrosis detected by vibration controlled transient elastography in US adults: A cross-sectional analysis of NHANES 2017-2018. Ann Med. 2023;55(1):2209335. DOI: 10.1080/07853890.2023.2209335
  34. Wang Y, Yang X, Wang S. Progress and prospects of elastography techniques in the evaluation of fibrosis in chronic liver disease. Arch Med Sci 2024;20(6):1784–92. DOI: 10.5114/aoms/187079
  35. Qi X, Guo J, Li Y, Fang C, Lin J, Chen X, et al. Vitamin E intake is inversely associated with NAFLD measured by liver ultrasound transient elastography. Sci Rep. 2024;14(1):2592. DOI: 10.1038/s41598-024-52482-w
  36. Sriphoosanaphan S, Thanapirom K, Kerr SJ, Suksawatamnuay S, Thaimai P, Sittisomwong S, et al. Effect of vitamin D supplementation in patients with chronic hepatitis C after direct-acting antiviral treatment: A randomized, double-blind, placebo-controlled trial. PeerJ. 2021;9:e10709.
  37. Tosco A, Sepe A, Castaldo A, Catzola A, Cimbalo C, Angelini V, et al. Non-invasive tools for detection of liver disease in children and adolescents with cystic fibrosis. Transl Pediatr. 2021;10(11):2952.
  38. Chen BR, Pan CQ. Non-invasive assessment of fibrosis and steatosis in pediatric non-alcoholic fatty liver disease. Clin Res Hepatol Gastroenterol. 2022;46(1):101755. DOI: 10.1016/j.clinre.2021.101755
  39. Mosca A, Della Volpe L, Alisi A, Veraldi S, Francalanci P, Maggiore G. Non-invasive diagnostic test for advanced fibrosis in adolescents with non-alcoholic fatty liver disease. Front Pediatr. 2022;10:885576. DOI: 10.3389/fped.2022.885576
  40. Jayasekera D, Hartmann P. Noninvasive biomarkers in pediatric nonalcoholic fatty liver disease. World J Hepatol. 2023;15(5):609. DOI: 10.4254/wjh.v15.i5.609