Макала

Кабыл алынган убакыт 08.08.2025

Түзөтүлгөн 03.11.2025

Кабыл алынган 12.12.2025

Алуу булагы Көлөм 1, № 1, 2025

Барактар 51 -61

Dzhumaev, R., Dzhumaeva, L., & Dzhumaeva, N. (2025). Comparative analysis of diet, protein and vitamin-mineral status of Indian vegetarian students with different durations of stay in the Kyrgyz Republic and permanent residents of India. Journal of Human Biology and Clinical Medicine, 1(1), 51-61. https://doi.org/10.63621/jhbcm/1.2025.51

Кыргыз Республикасында түрдүү мөөнөттөрдөн бери жашап жатышкан Индиялык вегетариан-студенттердин жана Индияда такай жашаган тургундарынын тамак-аш статусунун салыштырма анализи

Равшанбек Джумаев, Лазокатхан Джумаева, Насиба Джумаева

Изилдөөнүн максаты – Кыргыз Республикасында жашаган жана вегетариандык тамактануу режимин сактаган индиялык студенттердин рационунун мүнөзүн жана курамын, анын ичинде макро- жана микронутриенттерди, алардын өлкөдө жашаган мөөнөтүн эске алуу менен баалоо, ошондой эле бул көрсөткүчтөрдү Индияда жашаган контролдук топ менен салыштыруу болуп саналат. Изилдөөгө 50 адамдан турган үч топ катышты: Кыргыз Республикасына жаңы келген студенттер (1-топ), өлкөдө 4 жылдан ашык жашаган студенттер (2-топ) жана Индияда жашаган контролдук топ. Тамактанууну баалоо үчүн 30 күндүк азык-түлүк күндөлүгүн жүргүзүү ыкмасы колдонулду. Алынган маалыматтардын негизинде суткалык калориялык нарк, белок, май, углеводдордун керектелиши жана рациондун ар түрдүүлүгү анализденди. Тамак-аштын химиялык курамы боюнча маалымдамалардын жардамы менен рациондогу макро- жана айрым микронутриенттердин болжолдуу көлөмү эсептелди. Натыйжалар көрсөткөндөй, 1- жана 2-топтордо Индиядагы контролдук топко салыштырмалуу белок жана май керектөөсүнүн төмөндөшү, буурчак өсүмдүктөрү менен кочкул түстүү жашыл жалбырактуу жашылчалардын үлүшүнүн азайышы байкалган. Жалпы калориялуулук негизинен углеводдорду, анын ичинде азыктык баалуулугу төмөн продуктуларды (табит ашчу азыктар, таттуулар) көбүрөөк керектөөнүн эсебинен камсыздалган, айрыкча жаңы келген студенттер арасында. Ошондой эле 1-топто темирдин, B12 витамининин жана А витамининин керектөөсү төмөндөдү. Кыргыз Республикасында узак жашаган студенттер рационду жакшыртуу тенденциясын көрсөткөнү менен, анын сапаты дагы эле контролдук топко жетпейт. Алынган маалыматтар белок-энергетикалык жана витамин-минералдык жетишсиздик коркунучун көрсөтөт. Бул чет өлкөлүк студенттердин адаптация шарттарында ден соолугун жакшыртуу жана дефициттердин алдын алуу үчүн өсүмдүккө негизделген тамак-аштын ар түрдүүлүгүн көбөйткөн адаптацияланган рациондорду иштеп чыгуунун зарылдыгын айгинелейт. Изилдөөнүн жыйынтыктары чет өлкөлүк вегетариан студенттер үчүн нутритивдик дефициттердин алдын алууга багытталган адаптацияланган тамактануу программаларын түзүүдө практикалык колдонулушу мүмкүн

диета, тамактануу рациону, белок-энергетикалык жетишсиздик, витамин жана минералдык дефицит, тамактануу адаптациясы
  1. Anjana RM, Sudha V, Abirami K, Gayathri R, Manasa VS, Deepa M, et al. Dietary profiles and associated metabolic risk factors in India from the ICMR-INDIAB survey-21. Nat Med. 2025;31(11):3813–24. DOI: 10.1038/s41591-025-03949-4
  2. Dzhumaev RM, Mushir M, Dzhumaeva NR. Influence of a vegetarian diet on protein-energy and vitamin-mineral deficiency in Indian international students. Bull Sci Pract. 2023;9(6):166–76. DOI: 10.33619/2414-2948/91/22
  3. Kumar S, Pramanik S, Reardon T, Revathi E. Links between protein-source diversity, household behaviour, and protein consumption inadequacy in the Indian rural semi-arid tropics. Front Sustain Food Syst. 2025;9:1490050. DOI: 10.3389/fsufs.2025.1490050
  4. Ysmailova R, Kalmatov R, Dzhumaeva L. Socio-psychological aspects of adaptation of foreign students. BIO Web Conf. 2024;120:01041. DOI: 10.1051/bioconf/202412001041
  5. Lesser IA, Gasevic D, Lear SA. The association between acculturation and dietary patterns of South Asian immigrants. PLoS One. 2014;9(2):e88495. DOI: 10.1371/journal.pone.0088495
  6. Panchenko LS. To the problem of nutrition of foreign students during the period of adaptation to the sharply continental climate of Volgograd. Int J Appl Fundam Res. 2024;4:5–9.
  7. Varre JV, Dustin M, Van Vliet S. Dietary transformations and health implications in migrant populations: A global perspective. Front Nutr. 2025;12:1623556. DOI: 10.3389/fnut.2025.1623556
  8. Yurochko TP, Shevchenko MV, Wenom AH Jr. Eating behaviour of international students in Ukraine. Wiad Lek. 2021;74(3 Part II):708–12. DOI: 10.36740/WLek202103226
  9. Murzalieva A, Manivannan M. Nutritional habits of the foreign medical students (Kyrgyzstan). Sci Coll “InterConf+”. 2023;(29(139)):180–6. DOI: 10.51582/interconf.19-20.01.2023.019
  10. Filipchenko E, Sharova E, Turdieva A, Turdiev A, Daher R, Gulbuddin L. Studying the adaptation of Indian students in the Kyrgyz Republic. Bull Sci Pract. 2024;10(3):399–404. DOI: 10.33619/2414-2948/100/48
  11. Moldobaeva A, Teshebaeva U, Mars kyzy T, Goutam K. Nutritional features of foreign students of medical universities in the South of Kyrgyzstan. J Osh State Univ Med. 2024;1(3):27–34. DOI: 10.52754/16948831_2024_1(3)_4
  12. Bhatnagar RS, Padilla-Zakour OI. Plant-based dietary practices and socioeconomic factors that influence anemia in India. Nutrients. 2021;13(10):3538. DOI: 10.3390/nu13103538
  13. Agrawal S, Millett CJ, Dhillon PK, Subramanian SV, Ebrahim S. Type of vegetarian diet, obesity and diabetes in adult Indian population. Nutr J. 2014;13:89. DOI: 10.1186/1475-2891-13-89
  14. The World Medical Association. Declaration of Helsinki: Ethical Principles for Medical Research Involving Human Subjects [Internet]. [cited 2025 April 28]. Available from: https://surli.cc/lfurrc
  15. Skurikhin IM. Chemical composition of food products. Vol. 1. Moscow: Agropromizdat; 1987. 224 P.
  16. U.S. Department of Agriculture, Agricultural Research Service. FoodData Central [Internet]. [cited 2025 May 4]. Available from: https://fdc.nal.usda.gov/
  17. Gorbachev DO, Sazonova OV, Gilmiyarova FN, Gusyakova OA, Myakisheva YuV, Beketova NA, et al. Characteristics of the nutritional status of vegetarians. Russ J Prev Med. 2018;21(3):51–6. DOI: 10.17116/profmed201821351
  18. Yasakov DS, Makarova SG, Kodentsova VM. Nutritional status and health of vegetarians: What is known from scientific studies in recent years? Pediatria. 2019;98(4):221–8. DOI: 10.24110/0031-403X-2019-98-4-221-228
  19. D’Aloisio LD, Ballal M, Ghosh S, Haskey N, Abulizi N, Karimianghadim R, et al. The adoption of a westernized gut microbiome in Indian immigrants and Indo-Canadians is associated with dietary acculturation. NPJ Biofilms Microbiomes. 2025;11(1):151. DOI: 10.1038/s41522-025-00778-8
  20. Holmboe-Ottesen G, Wandel M. Changes in dietary habits after migration and consequences for health: A focus on South Asians in Europe. Food Nutr Res. 2012;56:18891. DOI: 10.3402/fnr.v56i0.18891
  21. Vorontsova AS, Vorobyeva NA, Vorobyeva AI, Mel’nichuk EYu. Folate status of students from India studying in Arkhangelsk. J Med Biol Res. 2023;11(3):302–9. DOI: 10.37482/2687-1491-Z156